Horon Her Yerde Oynanmaz

Horon Her Yerde Oynanmaz

Türkiye’nin her yerinde halkın tören ve şenliklerinde oynadığı anonim danslar vardır. Bu anonim danslar sadece ülkemiz ile sınırlı değildir. Kimi geleneksel danslarımız Anadolu’nun kültür coğrafyası dışına çıkar. Ülkemizin halk dansları dünyanın en ilgi çekici halk dansları arasındadır. Tarih öncesinden günümüze birçok uygarlığı barındırmış olan Anadolu’daki kültür bileşimi Türk halk dansları alanında da görülür.

tulumcu

Ülkemizin halk dansları tür, karakter, figür, koreografik yapı, içerik, ritim, giysi vb açılarından büyük bir zenginliğe ve çeşitliliğe sahiptir. Türk halk danslarını bazı halkbilimciler altı bölgeye ayırmışlardır. Bunlar;

‘Halay Bölgesi’ olarak isimlendirilen; Hakkâri-Çankırı-Adana üçgeni,
‘Bar Bölgesi’ olarak isimlendirilen; Doğu ve Kuzeydoğu Anadolu,
‘Horon Bölgesi’ olarak isimlendirilen; Doğu Karadeniz,
‘Kaşık Bölgesi’ olarak isimlendirilen; Eskişehir, Konya, Mersin, Antalya, Niğde, Kırşehir,
‘Zeybek Bölgesi’ olarak isimlendirilen; Ege ve Güneybatı Anadolu ve
‘Hora Bölgesi’ olarak isimlendirilen Trakya’dır.

Doğu Karadeniz’deki halk dansları ‘Horon Yöresi’ içinde yer alır. Horon adı ‘topluluk, yığın’ anlamına gelir. Antik Yunancada Horos ‘dans’ anlamındadır. Horos kelimesi Xenofon’un kaleme aldığı Anabasis’te dans anlamının yanı sıra ‘dansçı’, ‘şarkıcı topluluğu’ anlamına da gelmektedir.

Doğu Karadeniz ve Kafkasya’da, horonun ilkel dinler döneminde dinsel ayinlere dayandığı bilinmektedir. Bu dönemlerde yapılan her eylemde tanrıların rızasının alınması için ayinler yapılarak ilahiler eşliğinde de oyunlar oynanırdı. Bu oyunlara genel anlamda ‘Oğoronu’ denirdi. Bu kelime günümüzde de hala Lazlar arasında kullanılmaktadır.

Bu durum, Anadolu, Mezopotamya ve Kafkasya’da hatta tüm Orta Asya’da yaşayan halklara dair bir durumdur. Halk oyunları, görsel ve işitsel mirasımızdır. Toplumun sosyal hayatının ve kültür zenginliğinin bir göstergesidir. Geçmişten günümüze kadar getirmeyi başardığımız bu oyunlar; ritüel özellikler taşırlar. Bu coğrafyalarda yaşayan halklar çok çeşitli nedenlerle dans ederler: Düğünler, dinsel ve ulusal bayramlar, sünnet, doğum, askere gitme, askerden dönme ve panayırlar. Kimi bölgelerde mevsim dönümlerinde yani koç katımında ve Hıdrellez gibi zamanlarda da dans eder.

Türk halk dansları içeriklerine göre; ‘Soyut danslar’ ve ‘Taklitli danslar’ olmak üzere iki ana kümede toplanabilir. Koreografik yapı açısından da Türk halk dansları iki büyük gruba ayrılır. Bunlar ‘Tutuşmalı’ ve ‘Tutuşmasız’ danslardır.

Türkiye’de yaşayan Lazların büyük çoğunluğu halk şarkılarını ‘Tek sesli’ çalar ve söylerler. Oysa Gürcistan’da yaşayan Lazlar, Rus ve Gürcü müziğinin etkisi ile halk şarkılarını ‘Çok sesli’ söylüyorlar.

Gelelim zurnanın zırt dediği yere. Horon vurulmaz, tepilmez, kırılmaz, horon bir dans türüdür. Horona durulur… Ve horon bedenle değil, ruhla oynanır…

İsmail Şahinbaş

Bir Cevap Yazın